In een illusie

Als je leeft in een illusie, dan is er lijden, omdat je onwetend bent over wat werkelijkheid is. Als je leeft zonder inzicht, dan kan het leven je geen echte vreugde geven.
Inzicht is de basis. Mededogen, zonder inzicht, is blind handelen en heeft geen zin. Sterker nog het zal je zelf en anderen alleen maar schade toe brengen. Je kan als vrouw ( en man ) gemakkelijk in die valkuil stappen om alles met de mantel der liefde te bedekken ten kosten van je zelf of van profencioneel handelen. In een reactie op de vorige blog over pijn en mededogen een conclusie die ik ( en de schrijver ) graag met jullie wil delen.

Je kan na denken over troost, illusie of mededogen in de psychoanalytische kijk zie toch een paar zaken die de aandacht vragen waar je wat aan kan hebben namelijk dat illusie als troost, als verzachter van de harde werkelijkheid, ook een hulp een steunpunt kan zijn . Dit lijkt op het eerste gezicht merkwaardig. Want was het de master him self Freud die waarschuwend dat een profeet ( him self) geen troostbrenger voor de mensheid kon zijn? En is het niet juist dat in de psychoanalyse aan de patient duidelijk wordt gemaakt alle sporen van Illusie weg te vegen.

Toch die zijde draad die wel alte graag vast willen houden door ons hele leven heen is die illusie die maakt dat je net die stappen maakt dat je verder in je leven kan komen. De grens tussen fantasie en illusie is flinter dun. Let maar op toen je klein was vond jij geen troost in een speelgoedbeestje of knuffeldekentje waaraan je sabbelde of wreef. Het gaf je de illusie dat je veilig voelde ook al was je moeder niet direct in de buurt. Pubers lijkt wel hebben voor dit probleem tegenwoordig een andere oplossing gevonden: de computer. De diagnose 'computerverslaving' heeft zich binnen de professionele hulpverlening al een zekere status verworven.

Vanaf het internet de volgende bijdrage 'Once I had a life, now I have a modem' doet kinderanalyticus W. Heuves verslag van een behandeling met zo'n 'cyberjunk' wiens dagen gevuld zijn met 'chatten' en zwerven over het 'web'. Pubers hebben het dan ook niet gemakkelijk. Weg is de luwte van de kindertijd waarin vanzelfsprekendheden een veilig gevoel en basis gaven. Pubers kunnen niet langer hun ogen sluiten voor de barre, boze realiteit. Een vlucht in de computer, waar dromen nog werkelijkheid zijn en fantasieën, met name seksuele, stiekem kunnen worden uitgeleefd is voor menige puber een welkom geschenk. En hoewel de computer nog steeds gezien wordt als een favoriet speeltje voor jongens, schijnen meisjes in rap tempo deze achterstand in te halen. Het populairste meisje van de klas wordt nu uitgekozen op haar behendigheid in het 'serven' en op haar passie voor het 'bakkie'.

De computer als illusie en troost voor de puber maakt geleidelijk plaats voor fitnesscentra, dieetclubs en zonnestudio's als de jaren gaan tellen, de haren grijzen en de vetrollen toenemen. Want we willen allemaal wel heel oud worden maar niemand wil oud zijn. We hunkeren, aangespoord door reclame en moraliserende uitspraken van medici en gezondheidwetenschappers, naar een eeuwig vitaal mens zijn. De 'ziekte van Dorian Gray' noemt A. Ladan dit soort gedrag. Over dit onderwerp op zich komt zeker een blog.

In geluk zit ook illusie en pijn

Want wat gebeurd er eigenlijk met geluk en gebeurtenissen die pijn in het lichaam activeren.
Pijn doet veel meer.. Hulpverleners hebben in de zorg voor patienten met (chronische pijnen) geen idee wat het betekend. De pijn in het lichaam doet er alles aan om niet te voelen omdat er ergens een diepe overtuiging dat je de pijn niet aan kan. Ingeborg Bosch beschrijft in haar boek “Illusies” een aantal afweervormen om het voelen van pijn te vermijden.
Zij beschrijft afweervormen: de eerste noemt zij Valse Hoop; hierbij klampen we ons vast aan de gedachte dat we wel degelijk kunnen krijgen wat we nodig hebben (liefde, zorg, aandacht en waardering) als we maar beter ons best doen, aardiger zijn, slanker zijn, slimmer zijn, meer geld hebben, een diploma hebben, zorgen dat anderen tevreden zijn, enzovoort.

Een andere is Valse Macht; hiermee bedoelt zij de gedachte dat we wel degelijk kunnen krijgen ( geen pijn , geen machteloosheid ) wat we nodig hebben (liefde, zorg, aandacht en waardering) als de ander nou maar eens zou veranderen. Het kenmerk hier is een (ver)oordelende en superieure houding tegenover anderen. De gedachte is dat ik het bij het juiste eind heb en dus niet kwetsbaar ben: “De wereld/mijn baas/mijn partner is gek/oneerlijk/liefdeloos, ik niet”.

Een derde gedachte, wellicht ook herkenbaar voor velen, is Ontkenning van Behoeften. De kern van deze afweervorm is dat het helemaal niet erg is dat we niet krijgen wat we nodig hebben omdat…. we niets nodig hebben/niet kwetsbaar zijn/niet behoeftig zijn. Bijvoorbeeld: “Ik heb helemaal geen problemen met mijn ontslag” of “Met mij gaat het prima hoor, ik red me wel.”

Het lijkt alsof er sprake is van een bewustzijn maar bij nader onderzoek is deze afweervorm goed te herkennen aan het ontbreken van levenslust, passie en diepe gevoelens. Het is een masker naar de buitenwereld, maar ondertussen erkennen we niet hoe groot de pijn en illusie is die zucht naar behoefte is aan liefde, zorg, aandacht en waardering.

Dat laatste als een vervolg op illusie en pijn is een masker opzetten. En dat doen we allemaal op zijn tijd. Zorg er voor dat het je eigen geluk en die van je dierbaren niet in de weg staat. Kies je doel dan kan je koers houden.

Liefs en groeten Cor en Gerda Neleman

Dank weer voor de reacties.