Hoe zinvol leven en geluk kunnen botsen

In de psychiatrie heb je het vaak over ziekte, narigheid. Zaken die niet goed lopen. Maar kunnen we het eens omdraaien en het hebben over gezondheid, geluk en je eigen inzet daar voor. Ik wil jullie wijzen op een studie uit 2013, maar ook een recente studie over geluk in Nederland.
De studie uit 2013 waarvoor aan bijna 400 Amerikanen werd gevraagd of ze gelukkig waren en of ze hun leven betekenisvol vonden. De ondervraagden bleken een ‘gelukkig leven’ vooral te associëren met een gemakkelijk leven: een leven waarin men zich goed voelt en weinig stress of zorgen heeft. Bij een ‘zinvol bestaan’ hadden ze vooral associaties met ‘geven’. „Dan gaat het over investeren in dingen die boven onszelf uit gaan. Dat brengt zorgen, stress en angst met zich mee. Het hebben van kinderen werd geassocieerd met een zinvol leven, maar leverde wel lagere geluksscores op.”

Zin en geluk kunnen dus botsen, aldus Esfahani 1) . Toch blijkt dat zinvolle activiteiten uiteindelijk tot een diepere vorm van welbevinden leiden. Tijdens het onderzoek voor haar boek stuitte Esfahani op vier elementen die als richtlijn gelden voor een zinvol leven. „Iemand moet bijvoorbeeld een doel voor ogen hebben om iets bij te dragen aan de wereld”, zegt ze. Als voorbeeld noemt ze Ashley, de dierenverzorgster uit de Detroit Zoo. „Ze vertelde dat ze zo’n 20 procent van haar tijd besteedt aan uitdagend werk. De overige 80 is ze bezig met het schoonmaken van de dierenverblijven. Toch vindt ze dit werk zinvol. Ze zei: ‘Mijn doel is de dieren het naar hun zin te maken, een schone plek is daarbij van groot belang.’”

Wie geluk of welzijn nastreeft, moet volgens haar bereid zijn een ‘service mindset’ aan te nemen. „We vinden niet allemaal onze roeping in het leven. Maar dat betekent niet dat we geen zinvolle doelen in ons werk kunnen ontdekken.” Ze wijst erop dat winkelbedienden, verplegers en docenten overladen worden met routinetaken en soms het zicht op het hogere doel kwijtraken. „Maar als we onze taak zien als een kans om anderen te helpen, zullen ons leven en werk aan betekenis winnen. Dat is de erfenis die we kunnen achterlaten.” Naaaaaaatuuuurlijk...... een moeder in de bijstand die haar hoofd boven water probeert te houden heeft haar eigen taken en zicht. Maar moet dat dan geluk in de weg staan.

De vier pijlers voor een zinvol leven volgens Esfahani:

1. Ergens bijhoren

Volgens psychologen hebben mensen het gevoel ergens bij te horen als er aan twee voorwaarden is voldaan. Ze hebben een relatie nodig die is gebaseerd op wederzijdse zorg, waarbij het er vooral om gaat belangrijk voor de ander te zijn. De tweede voorwaarde zijn aangename interacties. Wezenlijk daarbij is dat die er regelmatig zijn, of dat nu met familieleden, greenpeace als milieuactivisten zijn of leden van een boekenclub. Maar bedenk ergens bijhoren zorgt voor verplichtingen.

2. Bijdragen aan de wereld

Hierbij gaat het niet om een alledaags doel (op tijd op het werk komen) maar om een ‘duurzaam en hoger doel’. Een positieve bijdrage aan de wereld leveren of iets delen waar een ander baat bij heeft. Dat kan het bevorderen van de mensenrechten zijn, maar het kan ook minder ambitieus. Een gesprek aanknopen met een kassamedewerker. Of, voor tieners, thuis helpen met schoonmaken, koken of zorgen voor broertjes of zusjes.

3. Verhaal van je leven maken

De impuls om een verhaal te maken van ons leven komt voort uit de diepgewortelde behoefte de wereld zin te geven. We hebben een oerdrift om orde te scheppen in de chaos: we ontwaren figuren in wolken of vermoeden een samenzwering in toevallige gebeurtenissen. We zijn voortdurend bezig om stukjes informatie te voorzien van betekenis. Anders zouden we niet kunnen functioneren. Verhalen helpen ons om de wereld zin te geven en onze plaats daarin te zien.

4. Boven het alledaagse uitstijgen

Esfahani noemt dit transcendentie. Dit zijn niet alleen religieuze ervaringen, het kan ook gebeuren als je muziek luistert of naar de sterrenhemel kijkt. Een transcendente ervaring kan ertoe leiden dat je meer betrokken raakt en minder gericht bent op het eigen ego. De Amerikaanse psycholoog William James schreef hierover: „Het zijn verlichtingsmomenten, openbaringen. Ze zijn vol betekenis en van groot belang, hoe moeilijk ze ook te verwoorden zijn.” De zin die we aan deze ervaringen ontlenen geeft ons een gevoel van verbondenheid met de ander en de wereld.

1) De kracht van betekenis, Emily Esfahani Smith, Ten Have, 19,99 euro. Opmerking redactie een goed en leesbaar boek.
Emily Esfahani Smith gaf op 22 mei een lezing in de Lutherse kerk in Amsterdam.
Inl: theschooloflife.com.

Liefs en groeten Cor en Gerda Neleman.

Tekst van de 4 punten grotendeels gecopieerd van internet. https://www.nrc.nl/nieuws/2017/05/18/stop-met-streven-naar-geluk-9316908...

Meer weten: kijk op https://www.corneleman.nl